truyện ngắn

Chiều cuối năm, trời se lạnh. Những cơn gió từ cánh đồng thổi về mang theo mùi rơm mới và hơi đất sau mấy ngày mưa. Trên con đường dẫn vào nghĩa trang liệt sĩ huyện, một người đàn ông tóc đã bạc quá nửa chậm rãi bước đi. Chiếc áo lính cũ được ông mặc cẩn thận, tuy màu đã phai nhưng từng nếp gấp vẫn ngay ngắn.

Thời kì bao cấp hàng hóa đều bán theo chế độ phân phối và bán theo phân phối. Phiếu vải bình quân mỗi nhân khẩu bốn mét, nhưng cuối năm nhà nào cũng thừa. Khi có tiền thì cửa hàng không có vải, khi có vải lại không tiền. Quần áo vá đi vá lại là chuyện thường tình.

Là “con đầu, cháu sớm”, tuổi thơ của tôi được ông bà, bố mẹ và các cô chăm chút từng ly từng tý trong ngôi nhà ở cùng ba thế hệ. Nhà ông bà nội tôi, giống như những ngôi nhà truyền thống ở nông thôn thời ấy.

Họ ngồi với nhau suốt cả buổi chiều trong sân của ngôi nhà sát chân đê. Cả hai tóc đã bạc trắng, mắt đã mờ, chân đã chậm. Họ biết, họ đang bước từng bước tới gần cõi hư vô. Họ đã sống một cuộc đời đầy ký ức. Và họ đã tìm đến chỉ để ngồi với nhau một buổi chiều như thế. Một buổi chiều mà trong những bụi tầm xuân ven chân đê đã lẳng lặng nở một vài bông hoa.

Tôi đã trải qua những năm tháng của một thời bao cấp thiếu thốn, gian khó, nhưng trong tôi đó là khoảng thời gian ấm áp tình người và trở thành phần ký ức không thể nào quên.

Vào những năm ấy, các tiết học buổi sáng trên lớp quá 11 giờ trưa mới có hồi trống tan. Ai nấy đều mệt nhoài với khối lượng lớn bài vở kiến thức. Vì có lịch buổi chiều lao động, chúng tôi mang cơm nắm đi theo. Ngồi ngay tại bàn học, lần mở nắm cơm đã nguội ngắt tròn như quả cam, ăn với muối vừng.

Trung tuần tháng Ba. Trời còn rét nàng Bân, ai nấy đều phải co ro trong những chiếc áo ấm. Tôi đến phòng khám bệnh số 102, khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Đông Anh, Hà Nội.

Cõi đời, mỗi con người sinh ra đã mang theo một hoàn cảnh riêng, một số phận khác nhau, không ai giống ai. Có người từ thuở lọt lòng đã được bao bọc, nâng niu, lớn lên trong đủ đầy, bước ra đời có người đón, kẻ đưa. Nhưng cũng có người, khi tuổi đời còn chưa kịp nhận thức, đã phải vật lộn giữa dòng đời nghiệt ngã, không quê hương, không nơi nương tựa, sống lay lắt bằng những gì người khác bỏ lại.

Chiều muộn, những dải mây tím nhạt lững lờ trôi ngang dãy núi phía tây. Ánh nắng cuối ngày nghiêng xuống những triền đồi, phủ lên con đường đất đỏ một màu trầm lặng. Hùng dừng xe ở đầu con dốc quen thuộc, đứng yên hồi lâu nhìn về phía dãy núi trước mặt. Ngọn núi vẫn đứng đó, trầm mặc và vững chãi, như thể thời gian chưa từng chạm tới.

Có những điều càng đi qua năm tháng, càng lắng lại thành ký ức sâu thẳm, như mạch nước ngầm nuôi dưỡng tâm hồn. Với tôi, đó là bóng cha và dáng mẹ - hai con người đã đi qua chiến tranh, đi qua nhọc nhằn đời thường, để trở thành điểm tựa bình yên và là niềm tự hào lặng lẽ của con cháu.